Histrionik Kişilik Bozukluğu

 

Histrionik kişilik bozukluğu olan hastalar, düşünce ve  duygularını abartılı jest ve mimiklerle dışa vuran, heyecanlı ve renkli kişilerdir. Bununla birlikte tutarlı ve sürekli ilişkiler kurmakta pek de başarılı değillerdir. İlişkileri genellikle derinlikten yoksun, sığ ilişkilerdir. Dikkat çekici olmayı hedeflerler ve çoğu kez de başarırlar. Başaramadıkları durumda ise huysuzlanırlar, ağlarlar, kapris yaparlar hatta sinir krizi geçirebilirler. Karşı cinse yönelik baştan çıkarıcı kılık kıyafet ve davranış sergilerlerse de pek çoğunda cinsel işlev bozukluğu (anorgazmi ya da empotans) vardır. Kendi duygu ve dürtülerinin tam olarak farkında değillerdir. Stress altında kolayca dağılabilirler ve kısa süreli psikoz benzeri ruhsal tablolar gösterebilirler.

 

Eskiden bu kişilik bozukluğuna "histerik kişilik bozukluğu" denirdi. Eski Yunancada histeron "rahim" demektir. Buna atıfta bulunan bir isimlendirme doğrudan cinselliği çağrıştırmaktadır. Hele de  kelimenin Türkçe'de, baştaki "H" harfi düşürülerek söylenmesi durumunda ortaya çıkan "isterik" kelimesi büsbütün bir anlam kaymasına ve kavram kargaşasına neden olmaktadır. Bu şekilde telafuz edildiğinde kavram, bu kişilik özelliği gösteren insanların sadece "baştan çıkarıcı tavırlarını" dikkate alan, salt cinselliğe gönderme yapan ve kişilik örüntüsünün diğer özelliklerini gözardı eden   bir niteleme halini almaktadır. Böylece özellikle kadınlarla ilgili olarak "isterik" nitelemesi yapıldığında  "aşırı cinsellik isteği olan  ya da cinselliğe açlığı olan" kişi anlamı çıkmaktadır ki bu doğru değildir. Latincedeki  "histrio" kelimesinden yola çıkılarak yapılan isimlendirme daha doğru  bir isimlendirmedir. Histrio "oyuncu, sahne sanatçısı" anlamına gelir.  Gerçekten de kişilik bozukluğuna esas renk veren unsur baştan çıkarıcılıktan çok duygu ve düşüncelerin ifadesinde, kişiler arası ilişkilerde jest ve mimikleri, ses tonunu abartılı kullanma yani  "dramatik" davranmadır (drama=tiyatro oyunu). Bu nedenle bu kişilik bozukluğuna rahim anlamına gelen yunanca histeron kelimesine gönderme yapan  histerik yerine oyuncu anlamına gelen latince histrion kelimesinden türeme  histrionik nitelemesi daha doğrudur. Aşağıda histrionik kişilik bozukluğuna ait belli başlı özellikler verilmiştir.

  • Duygularını yapay bir eda ile adeta bir oyuncu gibi (teatral bir havada) ifade etme.

  • Telkine yatkınlık. Başkalarından ve içinde bulunduğu durumdan kolayca etkilenme.

  • Beğenilme arzusu, kendini sürekli dikkat odağı olarak tutacak aktiviteler içerisinde olma eğilimi, ilgi odağı olamadığı durumlarda rahatsızlık hissi.

  • Fiziksel çekiciliğe aşırı önem verme.

  • Karşı cinsle ilişkilerde baştan çıkarıcılık.

  • Bencillik.